DỰ ÁN BIPP: KHỞI ĐẦU CHO TƯƠNG LAI CỦA CÁC CƠ SỞ ƯƠM TẠO DOANH NGHIỆP

Sáng ngày 22/12 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Đại sứ quán Vương Quốc Bỉ tại Việt Nam tổ chức lễ tổng kết Dự án “Hỗ trợ xây dựng chính sách đổi mới và phát triển các cơ sở ươm tạo doanh nghiệp (BIPP)" sau 5 năm triển khai thực hiện.
DỰ ÁN BIPP: KHỞI ĐẦU CHO TƯƠNG LAI CỦA CÁC CƠ SỞ ƯƠM TẠO DOANH NGHIỆP
DỰ ÁN BIPP: KHỞI ĐẦU CHO TƯƠNG LAI CỦA CÁC CƠ SỞ ƯƠM TẠO DOANH NGHIỆP 
Dự án BIPP do Chính phủ Vương Quốc Bỉ hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính được triển khai trong vòng 5 năm (2014 - 2018) để cải thiện khung chính sách về ươm tạo doanh nghiệp công nghệ - một yếu tố cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam.

Những đề xuất cho khung chính sách hỗ trợ hoạt động ươm tạo công nghệ và doanh nghiệp công nghệ được rút ra từ việc thí điểm vận hành hai cơ sở ươm tạo doanh nghiệp công nghệ là Trung tâm Ươm tạo Công nghệ và Doanh nghiệp khoa học công nghệ, Viện Ứng dụng công nghệ (NTBIC) và Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Công nghệ, Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh (HCMUT-TBI) và thông qua thử nghiệm cơ chế quỹ hỗ trợ ươm tạo (Quỹ InnoFund) hỗ trợ một số cơ sở ươm tạo khác trên toàn lãnh thổ Việt Nam, góp phần xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo ở Việt Nam.

Dự án BIPP được thực hiện trong mối quan hệ hợp tác mật thiết với nhiều bên liên quan như các viện nghiên cứu, các trường đại học - cao đẳng nhóm ngành kỹ thuật, các doanh nghiệp thuộc khu  vực công lập và tư nhân.

Tham dự sự kiện về phía Bộ KH&CN có Ông Trần Văn Tùng, Thứ trưởng Bộ KH&CN, Trưởng ban chỉ đạo Dự án; Ông Trần Đắc Hiến, Giám đốc Dự án BIPP, Cục trưởng Cục Thông tin KH&CN quốc gia, Bộ KH&CN; các đơn vị trực thuộc Bộ KH&CN và các đơn vị thụ hưởng của dự án BIPP.

DỰ ÁN BIPP: KHỞI ĐẦU CHO TƯƠNG LAI CỦA CÁC CƠ SỞ ƯƠM TẠO DOANH NGHIỆP - Ảnh minh hoạ 2Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Văn Tùng phát biểu khai mạc sự kiện

Về phía Vương Quốc Bỉ có Ông Paul Jansen, Đại sứ Vương Quốc Bỉ tại Việt Nam; Bà Krista Vertraelen, Đại diện thường trú Cơ quan Phát triển Bỉ tại Việt Nam, đồng Trưởng ban chỉ đạo Dự án cùng các đại biểu đến từ Đại sứ Bỉ tại Việt Nam, cơ quan phát triển Bỉ (Enabel), các cơ quan quốc tế.

Phát biểu khai mạc sự kiện, Thứ trưởng Trần Văn Tùng cho biết: "Kể từ khi Hiệp định hợp tác KH&CN giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Vương Quốc Bỉ được ký ngày 25/9/2002 tại Brussels, nhiều dự án nghiên cứu chung giữa 2 nước đã được triển khai.

Đặc biệt từ năm 2014, Chính phủ Vương Quốc Bỉ đã viện trợ vốn ODA không hoàn lại cho Việt Nam để triển khai Dự án BIPP nhằm giúp xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi cho việc chuyển giao các kết quả nghiên cứu được thương mại hóa ra thị trường thông qua hoạt động ươm tạo doanh nghiệp KH&CN, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, góp phần phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Việt Nam".

KẾT QUẢ CỤ THÈ CỦA BIPP SAU 5 NĂM TRIÈN KHAI

Báo cáo kết quả chính của Dự án, Ông Trần Đắc Hiến cho biết Dự án BIPP được Việt Nam tài trợ 300.000 Euro và Vương Quốc Bỉ tài trợ 2.000.000 Euro. BIPP được thiết kế nhằm hỗ trợ Bộ KH&CN tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp KH&CN vừa và nhỏ nhờ khung pháp lý được cải thiện, với một loạt các cơ chế phù hợp để thúc đẩy vực công lập và tư nhân.

Tham dự sự kiện về phía Bộ KH&CN có Ông Trần Văn Tùng, Thứ trưởng Bộ KH&CN, Trưởng ban chỉ đạo Dự án; Ông Trần Đắc Hiến, Giám đốc Dự án BIPP, Cục trưởng Cục Thông tin KH&CN quốc gia, Bộ KH&CN; các đơn vị trực thuộc Bộ KH&CN và các đơn vị thụ hưởng của dự án BIPP.

Về phía Vương Quốc Bỉ có Ông Paul Jansen, Đại sứ Vương Quốc Bỉ tại Việt Nam; Bà Krista Vertraelen, Đại diện thường trú Cơ quan Phát triển Bỉ tại Việt Nam, đồng Trưởng ban chỉ đạo Dự án cùng các đại biểu đến từ Đại sứ Bỉ tại Việt Nam, cơ quan phát triển Bỉ (Enabel), các cơ quan quốc tế.

Phát biểu khai mạc sự kiện, Thứ trưởng Trần Văn Tùng cho biết: "Kể từ khi Hiệp định hợp tác KH&CN giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Vương Quốc Bỉ được ký ngày 25/9/2002 tại Brussels, nhiều dự án nghiên cứu chung giữa 2 nước đã được triển khai.

Đặc biệt từ năm 2014, Chính phủ Vương Quốc Bỉ đã viện trợ vốn ODA không hoàn lại cho Việt Nam để triển khai Dự án BIPP nhằm giúp xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi cho việc chuyển giao các kết quả nghiên cứu được thương mại hóa ra thị trường thông qua hoạt động ươm tạo doanh nghiệp KH&CN, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, góp phần phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Việt Nam".

KẾT QUẢ CỤ THÈ CỦA BIPP SAU 5 NĂM TRIÈN KHAI

Báo cáo kết quả chính của Dự án, Ông Trần Đắc Hiến cho biết Dự án BIPP được Việt Nam tài trợ 300.000 Euro và Vương Quốc Bỉ tài trợ 2.000.000 Euro. BIPP được thiết kế nhằm hỗ trợ Bộ KH&CN tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp KH&CN vừa và nhỏ nhờ khung pháp lý được cải thiện, với một loạt các cơ chế phù hợp để thúc đẩy.

hình thành và phát triển các cơ sở ươm tạo doanh nghiệp KH&CN tại Việt Nam. Sau 5 năm thực hiện, Dự án đã đạt được các kết quả chính sau: 300.000 và Vương Quốc Bỉ tài trợ Euro 2.000.000. BIPP được thực hiện trong giai đoạn 2014 - 2018 nhằm hỗ trợ Bộ KH&CN tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp KH&CN vừa và nhỏ nhờ khung pháp lý được cải thiện, với một loạt các cơ chế phù hợp để thúc đẩy hình thành và phát triển các cơ sở ươm tạo doanh nghiệp KH&CN tại Việt Nam. Sau 5 năm thực hiện, Dự án đã đạt được các kết quả chính sau:

Kết quả lớn nhất, là củng cố khung pháp lý hỗ trợ các doanh nghiệp KH&CN vừa và nhỏ cũng như các cơ sở ươm tạo doanh nghiệp

Trên cơ sở đánh giá toàn bộ hiện trạng về phát triển các cơ sở ươm tạo cũng như lực lượng doanh nghiệp KH&CN ở Việt Nam, Dự án đề xuất các chính sách cần thiết để hỗ trợ các doanh nghiệp KH&CN vừa và nhỏ cũng như việc đổi mới và phát triển hoạt động ươm tạo công nghệ, doanh nghiệp KH&CN, doanh nghiệp khởi nghiệp ĐMST tại Việt Nam, cụ thể: (1) Nghiên cứu xây dựng Lộ trình về Tiền ươm tạo và Ươm tạo doanh nghiệp KH&CN tại Việt Nam giai đoạn 2015 - 2025; đề xuất lộ trình phát triển hoạt động tiền ươm tạo và ươm tạo doanh nghiệp KH&CN đến năm 2020; (2) Tổ chức Hội thảo trong nước nhằm phổ biến các kết quả nghiên cứu và khuyến nghị về Lộ trình Ươm tạo doanh nghiệp KH&CN đến nhiều đối tượng khác nhau trong cộng đồng KH&CN; (3) Nghiên cứu xây dựng Sổ tay song ngữ về Khung pháp lý cho Doanh nghiệp KH&CN & các cơ sở ươm tạo doanh nghiệp KH&CN tại Việt Nam; (4) In sách Lộ trình ươm tạo doanh nghiệp KH&CN và Sổ tay song ngữ về Khung pháp lý cho ươm tạo doanh nghiệp KH&CN và tổ chức phổ biến các ấn phẩm này đến các cơ quan, tổ chức có liên quan nhằm quảng bá kết quả của Dự án; (5) Hình thành và thiết lập Hiệp hội các vườn ươm doanh nghiệp thông qua Hội thảo tại Hà Nội ngày 27/6/2018 nhằm kết nối, chia sẻ, xây dựng và hình thành mạng lưới cơ sở ươm tạo để hỗ trợ việc thành lập và phát triển các doanh nghiệp KH&CN. Hội thảo đã bước đầu hình thành nhóm nòng cốt của Hiệp hội ươm tạo để chuẩn bị các thủ tục cho việc thành lập Hiệp hội trong tương lai); (6) Tham quan học hỏi kinh nghiệm thực tiễn và kinh nghiệm hoạch định chính sách của Chính phủ để hỗ trợ hoạt động ươm tạo công nghê, doanh nghiệp KH&CN tại Vương Quốc Bỉ và Cộng hoà Pháp vào tháng 11/2017.

Thứ hai, Chính sách phát triển vườn ươm được củng cố thông qua thí điểm cơ chế tài trợ cho hai cơ sở ươm tạo doanh nghiệp công nghệ một cửa để qua đó xác định các thực tiễn tốt nhất và rút ra các bài học kinh nghiệm cho việc hoạch định chính sách. BIPP đã thí điểm chính sách hỗ trợ 02 cơ sở ươm tạo một cửa trực thuộc Viện Ứng dụng CN, Bộ KH&CN và một cơ sở trực thuộc Trường ĐHBK-ĐHQGTPHCM từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm thực tiễn, đưa ra khuyến nghị để hoàn thiện chính sách hỗ trợ đổi mới và phát triển các cơ sở ươm tạo doanh nghiệp KH&CN tại Việt Nam.

Thứ ba, chính sách phát triển vườn ươm được củng cố thông qua thí điểm Quỹ hạt giống Innofund, hỗ trợ quá trình tiền ươm tạo và ươm tạo các doanh nghiệp KH&CN vừa và nhỏ tiềm năng để xác định các thực tiễn tốt nhất và rút ra các bài học kinh nghiệm. Quỹ InnoFund là một hợp phần quan trọng của Dự án nhằm thử nghiệm một cơ chế quỹ hỗ trợ cho hoạt động tiền ươm tạo và ươm tạo. Quỹ InnoFund đã tài trợ cho 20 dự án với tổng kinh phí tài trợ cho mỗi dự án trung bình là 550 triệu đồng, tương đương 23.400 Euro. Các dự án được nhận tài trợ từ Quỹ Innofund gồm: 10 cơ sở ươm tạo từ các các trường đại học, khu công nghệ cao, các cơ quan quản lý trung ương và địa phương, khu vực tư nhân; 3 nhóm nghiên cứu ươm tạo công nghệ; 5 doanh nghiệp khởi nghiệp; và 2 doanh nghiệp khoa học và công nghệ ươm tạo công nghệ mới. Quỹ InnoFund hỗ trợ cho các cơ sở ươm tạo nhằm mục tiêu tăng cường năng lực quản lý, điều hành để cung cấp các dịch vụ ươm tạo một cách hiệu quả hơn. Đối với các nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp đang được ươm tạo, Quỹ Innofund cung cấp hỗ trợ tài chính nhằm chuyển giao kết quả nghiên cứu ra thị trường, hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang được ươm tạo.

DỰ ÁN BIPP: KHỞI ĐẦU CHO TƯƠNG LAI CỦA CÁC CƠ SỞ ƯƠM TẠO DOANH NGHIỆP - Ảnh minh hoạ 3 Ông Trần Đắc Hiến, Giám đốc Dự án BIPP, Cục trưởng Cục Thông tin KH&CN quốc gia, Bộ KH&CN, báo cáo kết quả chính của Dự án

Thứ tư, thiết lập và sử dụng một khung giám sát và đánh giá để bảo đảm các kết quả của dự án được ghi lại và phản hồi trong quá trình xây dựng chính sách phát triển cơ sở ươm tạo doanh nghiệp KH&CN tại Việt Nam.

Các chỉ số đánh giá dự án cũng như chuỗi kết quả cho từng nhóm nhiệm vụ của dự án đã được xác định, thiết lập và theo dõi liên tục. Tất cả các báo cáo về hoạt động và kết quả của dự án (như báo cáo

MONOP, báo cáo M&E, báo cáo tài chính...) đều được thực hiện đầy đủ và gửi tới các cơ quan có thẩm quyền của dự án.

Ngoài các kết quả nêu trên, trong tháng 10 và tháng 11/2018, BIPP còn hỗ trợ phát triển hệ sinh thái KNĐMST tại các tỉnh Phú Yên, Gia Lai và Quảng Ninh thông qua việc hỗ trợ phát triển các trung tâm ươm tạo công nghệ và doanh nghiệp KH&CN, qua đó tạo sức lan tỏa, nền tảng để hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST địa phương phát triển. Hoạt động này được Lãnh đạo các địa phương nêu trên đánh giá cao.

Qua 5 năm triển khai dự án, ông Trần Đắc Hiến nhận định, hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST ở Việt Nam mới hình thành nên còn nhiều hạn chế. Khung pháp lý và chính sách hỗ trợ hoạt động ươm tạo doanh nghiệp vừa thiếu vừa chưa đồng bộ. Vấn đề này cần được nghiên cứu để sớm khắc phục. Các điều kiện nền tảng cơ bản, môi trường thể chế và môi trường kinh tế - xã hội cho hoạt động ươm tạo và phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp cũng như đầu tư mạo hiểm, phát triển mạng lưới cơ sở ươm tạo doanh nghiệp (nói chung là Hệ sinh thái khởi nghiệp) ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Khung pháp lý và chính sách cho phát triển hoạt động ươm tạo doanh nghiệp vừa thiếu vừa chưa đồng bộ, chậm được xử lý hữu hiệu, nhất là các vấn đề liên quan đến SHTT, chuyển giao công nghệ, đầu tư mạo hiểm...

Bên cạnh đó, nhận thức của doanh nghiệp, nhà KH, nhà quản lý, cá nhân khởi nghiệp về vai trò bà đỡ cũng như các lợi ích của việc ươm tạo tại các cơ sở ươm tạo còn hạn chế, chưa đầy đủ, chưa đồng đều. (Hơn nữa, tính chất khép kín, khả năng chia sẻ và hợp tác kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam chưa cao cũng ảnh hưởng tiêu cực đến việc phát triển cơ sở ươm tạo doanh nghiệp, nhất là việc huy động vốn đầu tư ban đầu cho các cơ sở ươm tạo). Bản thân các cơ sở ươm tạo doanh nghiệp còn thiếu một chiến lược phát triển bền vững, chương trình hành động mang tính dài hạn, chủ động và tự chủ nên thường gặp rất nhiều khó khăn khi không còn nguồn vốn hỗ trợ từ Nhà nước hoặc các nguồn tài trợ khác.

Sự phối hợp hiện có giữa chương trình tài trợ của Dự án BIPP với các nội dung hỗ trợ trong các chương trình KH&CN quốc gia trong cùng lĩnh vực chưa chặt chẽ, cần được điều chỉnh và thực hiện tốt hơn để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài trợ, hỗ trợ.

SỰ KHỞI ĐẦU CHO TƯƠNG LAI CỦA CÁC CƠ SỞ ƯƠM TẠO DOANH NGHIỆP

Theo ông Trần Đắc Hiến, để có thể hỗ trợ xây dựng chính sách đổi mới và phát triển các cơ sở ươm tạo doanh nghiệp hiệu quả, Việt Nam cần:

Một là, tập trung nghiên cứu xây dựng và hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển mạng lưới các cơ sở ươm tạo doanh nghiệp; coi việc phát triển mạng lưới các cơ sở ươm tạo doanh nghiệp là đòn bẩy quan trọng để hỗ trợ phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp, thương mại hóa công nghệ và thúc đẩy đổi mới, chuyển giao công nghệ;

Hai là, thúc đẩy việc phát triển đa dạng các mô hình vườm ươm trong trường đại học, trong doanh nghiệp, nhất là các tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn. Đồng thời có cơ chế hỗ trợ kinh phí 50% từ Nhà nước - 50% đối ứng của doanh nghiệp cho các cơ sở ươm tạo và các dự án ươm tạo tại các cơ sở ươm tạo;

Ba là, xây dựng chính sách khuyến khích thành lập các Quỹ đầu tư, Quỹ đầu tư mạo hiểm, Quỹ đầu tư theo mô hình hợp tác công - tư để huy động vốn từ các thành phần kinh tế đầu tư cho hoạt động ươm tạo, khởi nghiệp. Phần lợi nhuận tạo ra từ Quỹ này sẽ được sử dụng để tái đầu tư cho hoạt động ươm tạo công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp khởi nghiệp cũng như cho doanh nghiệp khởi nghiệp tiềm năng. Có cơ chế miễn giảm thuế thu nhập đối với các Quỹ này như với doanh nghiệp KH&CN;

Bốn là, thúc đẩy việc phát triển đa dạng các mô hình vườm ươm trong trường đại học, trong doanh nghiệp, nhất là các tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn. Đồng thời có cơ chế hỗ trợ kinh phí 50% từ Nhà nước - 50% đối ứng của doanh nghiệp cho các cơ sở ươm tạo và các dự án ươm tạo tại các cơ sở ươm tạo; và

Năm là, xây dựng chính sách khuyến khích thành lập các Quỹ đầu tư, Quỹ đầu tư mạo hiểm, Quỹ đầu tư theo mô hình hợp tác công - tư để huy động vốn từ các thành phần kinh tế đầu tư cho hoạt động ươm tạo, khởi nghiệp. Phần lợi nhuận tạo ra từ Quỹ này sẽ được sử dụng để tái đầu tư cho hoạt động ươm tạo CN, ươm tạo doanh nghiệp khởi nghiệp cũng như cho doanh nghiệp khởi nghiệp tiềm năng. Có cơ chế miễn giảm thuế thu nhập đối với các Quỹ này như với doanh nghiệp KH&CN./.

Theo Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo 42.2018
